Ngày 15 tháng 11, RCEP, hiệp định thương mại kinh tế vòng tròn lớn nhất thế giới, cuối cùng đã chính thức được ký kết sau tám năm đàm phán! Khu vực thương mại tự do với dân số đông nhất, cơ cấu thành viên đa dạng nhất và tiềm năng phát triển lớn nhất thế giới đã ra đời. Đây là một cột mốc quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế khu vực Đông Á, và nó đã tạo động lực mới cho sự phục hồi kinh tế khu vực và thậm chí cả thế giới.

Hơn 90% sản phẩm sẽ được miễn thuế nhập khẩu dần dần.

Các cuộc đàm phán RCEP dựa trên sự hợp tác "10+3" trước đó và tiếp tục mở rộng phạm vi lên "10+5". Trước đó, Trung Quốc đã thiết lập khu vực thương mại tự do với mười nước ASEAN, và mức thuế bằng 0 của Khu vực Thương mại Tự do Trung Quốc-ASEAN đã bao phủ hơn 90% các mặt hàng chịu thuế của cả hai bên.

Theo tờ China Times, ông Zhu Yin, phó giáo sư Khoa Hành chính công thuộc Trường Quan hệ Quốc tế, cho biết: “Các cuộc đàm phán RCEP chắc chắn sẽ có những bước tiến lớn hơn trong việc giảm rào cản thuế quan. Trong tương lai, hơn 95% các mặt hàng chịu thuế sẽ không bị loại trừ khỏi phạm vi thuế suất bằng 0. Thị trường cũng sẽ rộng lớn hơn, đây là một lợi ích chính sách lớn đối với các công ty thương mại nước ngoài.”

Theo số liệu thống kê năm 2018, 15 quốc gia thành viên của thỏa thuận sẽ bao phủ khoảng 2,3 tỷ người trên toàn thế giới, chiếm 30% dân số toàn cầu; tổng GDP sẽ vượt quá 25 nghìn tỷ đô la Mỹ, và khu vực được bao phủ sẽ trở thành khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới.

Trong ba quý đầu năm nay, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN đạt 481,81 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. ASEAN từ lâu đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, và đầu tư của Trung Quốc vào ASEAN tăng 76,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ngoài ra, việc ký kết thỏa thuận cũng sẽ giúp xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trong khu vực. Ông Vương Thọ Văn, Thứ trưởng Bộ Thương mại kiêm Phó Đại diện Đàm phán Thương mại Quốc tế, từng chỉ ra rằng việc hình thành khu vực thương mại tự do thống nhất trong khu vực sẽ giúp địa phương hình thành chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị dựa trên lợi thế so sánh của mình, và sẽ tác động tích cực đến dòng chảy hàng hóa và công nghệ trong khu vực, dòng chảy dịch vụ, dòng chảy vốn, bao gồm cả sự di chuyển xuyên biên giới của người dân, tạo ra hiệu ứng "tạo thương mại".

Lấy ngành công nghiệp may mặc làm ví dụ. Nếu hiện nay hàng may mặc của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc, sẽ phải chịu thuế quan. Nếu gia nhập hiệp định thương mại tự do, chuỗi giá trị khu vực sẽ được phát huy. Trung Quốc nhập khẩu len từ Úc và New Zealand. Vì đã ký kết hiệp định thương mại tự do, trong tương lai họ có thể nhập khẩu len miễn thuế. Sau khi nhập khẩu, len sẽ được dệt thành vải ở Trung Quốc. Vải này có thể được xuất khẩu sang Việt Nam. Việt Nam sử dụng vải này để may quần áo trước khi xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và các nước khác, những mặt hàng này có thể được miễn thuế, điều này sẽ thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp dệt may trong nước, giải quyết vấn đề việc làm và cũng rất tốt cho xuất khẩu.

Do đó, sau khi RCEP được ký kết, nếu hơn 90% sản phẩm được miễn thuế dần dần, điều này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sức sống kinh tế của hơn chục quốc gia thành viên, trong đó có Trung Quốc.

Đồng thời, trong bối cảnh chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong nước và sự sụt giảm xuất khẩu ra nước ngoài, RCEP sẽ mang lại những cơ hội mới cho xuất khẩu dệt may của Trung Quốc.

Tác động đến ngành công nghiệp dệt may là gì?

Quy tắc xuất xứ tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông nguyên liệu dệt may.

Năm nay, Ủy ban Đàm phán RCEP sẽ tập trung vào thảo luận và lập kế hoạch về quy tắc xuất xứ trong các điều khoản công khai. Không giống như CPTPP, vốn có các yêu cầu nghiêm ngặt về quy tắc xuất xứ đối với các sản phẩm được hưởng thuế suất bằng 0 tại các nước thành viên, chẳng hạn như ngành dệt may áp dụng quy tắc "sợi giao ngay" (Yarn Forward), tức là bắt đầu từ sợi, phải mua từ các nước thành viên để được hưởng ưu đãi thuế suất bằng 0. Một trong những điểm mấu chốt trong nỗ lực đàm phán RCEP là hiện thực hóa việc 16 quốc gia cùng chia sẻ một chứng nhận xuất xứ chung, và châu Á sẽ được tích hợp vào cùng một chứng nhận xuất xứ toàn diện. Điều này chắc chắn sẽ mang lại sự thuận tiện to lớn cho các doanh nghiệp dệt may của 16 quốc gia này về nguồn cung ứng, hậu cần và thủ tục hải quan.

Sẽ giải quyết được vấn đề nguyên liệu thô của ngành dệt may Việt Nam.

Bà Trịnh Thị Chuxian, Giám đốc Vụ Xuất xứ thuộc Cục Xuất nhập khẩu Bộ Công Thương, cho biết điểm nổi bật nhất của RCEP mang lại lợi ích cho ngành xuất khẩu Việt Nam là quy tắc xuất xứ, tức là việc sử dụng nguyên liệu từ các nước thành viên khác trong nước mà sản phẩm vẫn được coi là xuất xứ của nước đó.

Ví dụ, nhiều sản phẩm do Việt Nam sản xuất sử dụng nguyên liệu từ Trung Quốc không được hưởng thuế suất ưu đãi khi xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Theo RCEP, các sản phẩm do Việt Nam sản xuất sử dụng nguyên liệu từ các nước thành viên khác vẫn được coi là có nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam và được hưởng thuế suất ưu đãi khi xuất khẩu. Năm 2018, ngành dệt may Việt Nam xuất khẩu đạt 36,2 tỷ USD, nhưng nguyên liệu nhập khẩu (như bông, sợi, phụ kiện) lên tới 23 tỷ USD, phần lớn nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ. Nếu RCEP được ký kết, nó sẽ giải quyết được những lo ngại của ngành dệt may Việt Nam về nguyên liệu.

Chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu dự kiến ​​sẽ hình thành mô hình dẫn đầu gồm Trung Quốc và các nước láng giềng.

Với sự cải tiến không ngừng trong nghiên cứu và phát triển, thiết kế và công nghệ sản xuất nguyên liệu thô và phụ trợ liên quan đến dệt may của Trung Quốc, một số khâu sản xuất cấp thấp đã được chuyển sang Đông Nam Á. Trong khi xuất khẩu hàng dệt may thành phẩm của Trung Quốc sang Đông Nam Á giảm, xuất khẩu nguyên liệu thô và phụ trợ sẽ tăng đáng kể.

Mặc dù ngành công nghiệp dệt may của các nước Đông Nam Á, tiêu biểu là Việt Nam, đang phát triển mạnh, nhưng các công ty dệt may Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn có thể bị thay thế.

Hiệp định RCEP do Trung Quốc và Đông Nam Á cùng thúc đẩy cũng nhằm mục đích đạt được sự hợp tác cùng có lợi. Thông qua hợp tác kinh tế khu vực, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á có thể cùng nhau phát triển.

Trong tương lai, chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu dự kiến ​​sẽ hình thành mô hình chủ đạo gồm Trung Quốc và các nước láng giềng.